انواع پوشش گلخانه

مهمترین ویژگی پوشش گلخانه توانایی عبور نور آن است. پوشش گلخانه باید بتواند بیشینه مقدار نور موجود را به گیاه برساند. بنابر این، درصد عبور نور از پوشش گلخانه عامل مهمی در انتخاب آن است. عبور نور به صورت مقدار نوری که از سطح عبور می کند تعریف می شود. نایلونهای گلخانه ای نیلوفرپلاس بدلیل داشتن افزودنیLD مقدار قابل توجهی از نور را به همه قسمت های گیاه می رسانند. هیچ ماده ای نمی تواند صد در صد تور را عبور دهد. وقتی نور به سطحی برخورد می کند، قسمتی از آن منعکس می شود، قسمتی از آن جذب و بقیه از آن عبور می کند. این مقادیر بسته به نوع پوشش متفاوت است. مثلا وقتی نور به یک سطح سیاه برخورد می کند، مقدار کمی از نور منعکس می شود، مقدار زیادی جذب و مقدار بسیار کم، یا هیچ، از آن عبور می کند. بیشترین میزان عبور نور توسط شیشه شفاف حاصل می شود. به علاوه مقدار بسیار کمی از نور جذب و منعکس می شود. درصد عبور نور در طول موج های مختلف بسته به نوع پوشش متفاوت است. جدول ۳-۲ میزان عبور پوشش های مختلف و جدول ۴-۲ مقایسه پوشش های مختلف گلخانه و جدول ۵-۲ میزان عایق حرارتی پوشش های مختلف را نشان می دهد.
در مورد پوشش باید به مقاومت آن در برابر تگرگ، مقاومت در برابر پاره شدگی و مقاومت در برابر باد یا دیگر پدیده های جوی توجه کرد. مقاومت در برابر تگرگ در تمامی پوشش ها باید مد نظر قرار گیرد، ولی مقاومت در برابر پاره شدگی در مورد شیشه و سایر پوشش های سخت مطرح نیست.
طول عمر مفید یک پوشش عبارتست از ماهها یا سالهایی که پوشش می تواند روی سازه مورد استفاده قرار گیرد. طول عمر نایلون های گلخانه ای نیلوفرپلاستیک ۲۴،۱۸ و۳۰ ماه می باشد..پوشش گلخانه در معرض هوازدگی، کثیفی ناشی از تجمع گرد و غبار و سایر آلودگیها، خراشهای ناشی از برخورد اشیای مختلف و سایش قرار می گیرد. کارکرد مفید زمانی خاتمه می یابد که ترکیب شیمیایی داخل پوشش تغییر کند و در نتیجه تغییرات شیمیایی داخلی پوشش، استحکام فیزیکی کاهش می یابد و پوشش تجزیه می شود، در نتیجه میزان عبور نور کاهش می یابد.

جدول۲-۳-درصد عبور نور خورشید از پوشش گلخانه
طیف عبور(درصد)
مادون قرمز مریی(نور فعال فتوسنتزی) ماورای بنفش نوع پوشش
۸۹/۳ شیشه صاف تمیز(۳/۱۲ میلی متر)
۷۹/۶ ۷۷/۸ ۴۷/۹ پلی اتیلن دو لایه( ۰/۱۵ میلی متر)
۷۳/۹ ۸۴/۵ ۴۴/۷ آکریلیک دو لایه (۸ میلی متر )
۷۶/۳ ۷۹/۳ ۱۸/۱ پلی کربنات دو لایه (۸ میلی متر )
۸۵ ۸۶/۹ ۱۰ پلی کربنات دارای پوشش نگهدارنده UV
۸۶/۶ ۹۰/۵ ۱۹/۶ فیبر شیشه
جدول ۲-۴- مقایسه پوشش های مختلف گلخانه
قابلیت اشتعال عمرتقریبی(سال) هدررفت گرما با روش هدایت انتقال گرما(IR) درصد عبورنور فتوسنتزی مواد
۲۵ ۱/۱ ۳ ۸۵-۹۳ یک لایه شیشه
۲۵ ۰/۷ <3 ۷۵-۸۰ دو لایه
زیاد ۲۰ ۱/۱ <5 ۹۳ یک لایه آکریلیک
زیاد ۲۰ ۰/۶ <3 ۸۷ دو لایه
کم ۱۰-۱۵ ۱/۱ <3 ۹۱-۹۴ یک لایه پلی کربنات
کم ۱۰-۲۰ ۰/۶ <23 ۷۸-۸۳ دو لایه
زیاد ۱۰-۱۵ ۱/۲ <3 ۹۰ یک لایه فیبر شیشه
۳-۴ ۱/۲ ۵۰ ۸۷ یک لایه پلی اتیلن
۳-۴ ۰/۷ ۵۰ ۷۸ دو لایه
۳-۴ ۰/۵ <20 ۷۸ دولایه با مواد نگهدارنده IR
جدول۲-۵-مقایسه عایق حرارتی پوشش های مختلف گلخانه
ضریب عایق حرارتی(R) نوع پوشش
۰/۸۳ پلی اتیلن(۰/۱ میلی متر)
۰/۸۷ پلی اتیلن(۰/۱۵ میلی متر)
۰/۹۵ شیشه(۰/۰۷ میلی متر)
۱/۴۳ پلی کربنات دو لایه(۰/۱ میلی متر)
۱/۵۴ پلی کربنات دو لایه(۰/۱ میلی متر)
۱/۶۱ پلی کربنات دو لایه(۰/۱ میلی متر)
۱/۸۹ پلی کربنات دو لایه(۰/۱ میلی متر)
۲/۵۰ پلی کربنات دو لایه(۰/۱ میلی متر)
۰/۸۳ فیبر شیشه با پلی کربنات تک لایه

شیشه

هزینه اولیه آن نسبت به پلاستیک زیادتر است، اما عبور نور از آن مطلوب است (۹۰ درصد). چون فضای بین قطعات شیشه اجازه ورود هوا را به داخل گلخانه می دهد، اصطلاحا گفته می شود که شیشه نفس می کشد و باعث جلوگیری از رطوبت اضافی در گلخانه می شود. شیشه نه نور ماورای بنفش (۲۰۰-۴۰۰ نانومتر) را عبور می دهد نه نور مادون قرمز (۷۰۰-۲۵۰۰ نانومتر) را. شیشه حرارت را به سرعت از دست می دهد و هزینه متوسط گرم کردن گلخانه شیشه ای به دلیل مصرف سوخت زیاد، بیشتر از گلخانه های پلاستیکی است. شیشه به راحتی توسط تگرگ می شکند.
شیشه معمولی نور را به طور یکنواخت پخش نمی کند، اما شیشه مشجر (دارای سطح زمخت و ناهموار) نور را به صورت یکنواخت در تمام فضای گلخانه پخش می کند و باعث رشد یکنواخت گیاهان می شود. به دلیل تلفات زیاد در حین جابجایی، این نوع شیشه کمتر مورد استفاده قرار می گیرد. جدول ۳-۲ درصد عبور نور خورشید با طول موج های مختلف از پوشش گلخانه و جدول ۲-۶  اجزای تشکیل دهنده ی شیشه را نشان می دهند. شیشه دارای فلز (آهن به مقدار کم) ۹۰-۹۲ درصد و شیشه بدون فلز ۸۸ درصد نور را عبور می دهد. در صورتی که مقدار آهن شیشه افزایش یابد، درصد عبور نور کاهش می یابد.
شیشه در اندازه ها و وزن های مختلف ساخته می شود. انواع مرسوم شیشه شامل درجه یک، درجه دو، صفحه سنگین (Heavy Sleet)، صفحه براق شده (Polished Plate ) ( که صفحه کریستال هم نامیده می شود) و صفحه سنگین (Heavy Plate ) هستند. جهت پوشش گلخانه شیشه درجه دو با کیفیت AA ، A یا B مورد استفاده قرار می گیرند. شیشه AA و A نسبت به B کیفیت بهتری دارند، اما خیلی گران هستند. شیشه درجه B از نظر عبور نور قابل قبول است و زیادگران نیست.
بیشترین اندازه شیشه قابل دسترس برای گلخانه، ابعاد ۶۵/۳ x2 متر می باشد. این نوع شیشه آب داده با فلز و کمی چین دار است. گلخانه داران کانادا یکی از مصرف کنندگان این نوع شیشه هستند. استفاده از قطعات بزرگ شیشه تعداد میله سقفی را کاهش و درصد نور عبوری را افزایش می دهد. این افزایش عبور در مناطقی که دارای زمستان با روزهای ابری زیاد هستند، بسیار حائز اهمیت است. گلخانه های انگلستان از شیشه هایی با ابعاد ۶/۱ x7/0متر و گلخانه های هلند از ابعاد۵۲/۱×۷۱/۰ متر ساخته میشود. شیشه با ابعاد زیاد به آسانی توسط تگرگ، برف و باد شندید شکسته می شوند. استفاده از قطعات شیشه ی بزرگ باعث کاهش مواد مورد نیاز چسباندن شیشه وکاهش مناطق هدر رفت گرما می شود، همچنین در زمان و نیروی کار مورد نیاز نصب پوشش صرفه جویی می شود.
به دلیل وزن زیاد و جلوگیری از شکستگی باید رابطه ای بین عرض شیشه و ضخامت آن وجود داشته باشد. شیشه با ضخامت کم (۲-۳ میلی متر) و عرض کم (۲۵-۳۵ سانتی متر) مناسب سقف گلخانه است. معمولا در گلخانه های شیشه ای طول قاب در جهت شیب سقف، زیاد در نظرگرفته میشود. شیشه ها در جهت طول قاب هستند، به نحوی که کمی روی هم قرار گیرند تا از نفوذ آب بین دو لایه شیشه و یخ زدن آن جلوگیری شود، در غیر این صورت نفوذ آب و یخ زدن باعث شکستن شیشه ها می شود.
شیشه دوجداره (Thermopane Glass) دارای دو لایه شیشه است که با لایه ای از هوا از هم جدا شده است.  ضخامت هوا بین دو لایه شیشه ۲/۱-۶/۰ سانتی متر است.
نصب شیشه مشکل تر از سایر پوشش هاست، چون در مقابل ضربات احتمالی مقاوم نیست، بهتر است قطعات شیشه کوچک تر در نظر گرفته شوند. شکاف های بین آنها باید کاملا مسدود شوند تا از نفوذ سرما و آب به داخل گلخانه جلوگیری و هزینه گرم کردن کاهش یابد.

جدول۲-۶- اجزای تشکیل دهنده ی شیشه
درصد فرمول شیمیایی ترکیب
۷۰-۷۳ SiO2 دی اکسید سیلیسیم
۱۲-۱۵ Na2O اکسید سدیم
۹-۱۴ CaO اکسید کلسیم
۰-۳ MgO اکسید منیزیم
۰-۱/۵ Al2O3 تری اکسید آلومینیوم
۰-۱/۱۵ Fe2O3 تری اکسید آهن

پلاستیک

به طور کلی در تمام دنیا پوشش های مورد استفاده جهت ساخت گلخانه تایلون هایی هستند که از مواد پلیمری (LoW Density Polyethylene)LDPE ساخته می شوند. انواع پلاستیک عبارتند از:

پلاستیک نرم ( ترموپلاست)

پلاستیک نرم در برابر حرارت به شکل دلخواه در می آید و شامل پلی اتیلن، پلی وینیل کلراید، پلی استر، پلی وینیل فلوراید و تنیت (Tenite) می باشد.

پلاستیک سخت (دوروپلاست)

پلاستیک سخت در برابر حرارت مقاوم است و شامل فیبر شیشه یا فایبرگلاس و اکریلیک می باشد. مواد افزودنی خاصی به پلاستیک اضافه می شوند که برخی از آنها عبارتند از:
۱- مواد تثبیت کننده اشعه ماورای بنفش (UV Stabilizer Additive)
اشعه ماورای بنفش خورشید دارای طول موج پایین است و بر روی پوشش گلخانه پلاستیکی اثر مخرب و منفی دارد. این مواد تثبیت کننده اشعه ماورای بنفش بوده و با تغییر دادن طول موج  این اشعه آن را به طول موج های مفید برای رشد گیاه تبدیل می کنند. افزایش این مواد تثبیت کننده باعث افزایش عمر پلاستیک می شود. اغلب پلاستیک ها دارای ۳-۱۱ درصد مواد جاذب اشعه ماورای بنفش هستند.فیلم های گلخانه ای نیلوفر با درصدهای یووی ۵،۳و۸درصد با ضمانت ۲۴،۱۸ و۳۰ ماه مقاوم در برابر اشعه ماورای بنفش می باشند
۲- مواد ضدمه (Anti Fog Additive)
موادی هستند که باعث پخش قطرات آب متراکم به صورت یک لایه یکنواخت مداوم و شفاف روی پوشش داخلی گلخانه می شوند و از بازتاب کلی نور خورشید جلوگیری می کنند. این مواد باعث تبدیل اشعه مادون قرمز به نور قرمز- نارنجی شده و در نتیجه میزان فتوسنتز افزایش یافته و باروری گیاه بین ۲۰ تا ۴۰ درصد افزایش می یابد. برخی پلاستیک های ساخت داخل دارای ۱ درصد ماده ضد مه می باشند.
۳- مواد نگهدارنده اشعه مادون قرمز (FR Stabilizer Additive)
گیاهان مانند هر جسم دیگر در روز انرژی نورانی خورشید را جذب کرده، در شب به صورت اشعه مادون قرمز(FR) به اطراف می تابانند و در نتیجه مقدار زیادی گرما از گلخانه هدر می رود. پلی اتیلن مانع ضعیفی در برابر این تابش است، اما شیشه این نور را عبور نمی دهد. اشعه مادون قرمز نه تنها اثر منفی روی پوشش ها ندارد، بلکه می توان با مواد افزودنی خاصی از خاصیت گرمازایی آن استفاده کرد. این مواد باعث نگهداری اشعه مادون قرمز تابش شده از سطح داخلی گلخانه شده و باعث حفظ حدود ۵۰ درصد گرمای تابشی می شود.
فیلم های LDPE علاوه بر تک لایه به صورت سه، پنج و هفت لایه تولید می شوند، که در بین تمام آنها با توجه به کیفیت و قیمت، فیلم های سه لایه بیشتر مورد توجه و استفاده قرار می گیرند.
در بخش باغبانی دانشگاه کارولینا تحقیقی در حال انجام است تا اثر رنگ های مختلف پلاستیک بر انعکاس نور، کنترل بیماری ها و سایر واکنش های رشدی گیاه مورد بررسی قرار گیرد.
پلاستیک اجازه عبور دی اکسید کربن و اکسیژن را می دهد، ولی قابلیت پلاستیک برای عبور دی اکسید کربن سه برابر قابلیت عبور برای اکسیژن است. پلی اتیلن از نظر شیمیایی ماده بی اثر و در دماهای پایین نیز قابلیت انعطاف دارد . پلاستیک مقاوم به تگرگ است.
پوشاندن گلخانه شیشه ای با پلاستیک باعث ۳۸ درصد صرفه جویی در مصرف سوخت می شود، اما شدت نور گلخانه ۴-۱۵ درصد کاهش می یابد. به گفته شرکت های تولید کننده، عمر پلاستیک سه تابستان و دو زمستان است. پلاستیک در عرض های ۴/ ۱۵ -۳/۰  متر و ضخامت ۱-۱۰ میل (۲۵-۲۵۰میکرون) ساخته می شود. شرکت های داخلی پلاستیک با ضخامت های مختلف تولید می کنند(۲۰۰- ۱۰۰ میکرون). واحد ضخامت پلاستیک میکرون، میلی متر یا میل است. هر ۱۰۰۰ میکرون یک میلی متر و هر میل ۰۲۵/۰میلی متر است. بنابراین پلاستیک با ضخامت ۱۰۰ میکرون برابر ۱/۰میلی متر و یا ۰۴۰/۰ میل است. پلاستیک های موجود در بازار در عرض ۸ و طول ۵۰ متر( مساحت پلاستیک ۴۰۰ مترمربع و وزن طاقه ۸۰ کیلوگرم) و عرض ۱۴ و طول ۴۳ متر (مساحت ۶۰۲ متر مربع و وزن طاقه ۱۱۸ کیلوگرم) برای پوشش گلخانه در دسترس می باشند. هر کیلوگرم پلی اتیلن معمولی دارای ۳-۵  درصد مواد نگهدارنده اشعه ماورای بنفش، حدود ۸ مترمربع مساحت دارد و هر کیلوگرم انواع سه لایه دارای سطحی حدود ۶ مترمربع می باشد.
پلاستیک سه لایه (Kritifil) دارای کمینه ۱۲ درصد مواد نگهدارنده اشعه ماورای بنفش و ضخامت ۱۰۰ میکرون است که به دلیل کاهش تعرق، چکه کردن سقف در آن کمتر است. هر کیلوگرم آن حدود ۶ مترمربع مساحت دارد.

پلی اتیلن معمولی

 ویژگی ها

۱- میزان عبور نور از آن ۹۰- ۸۸ درصد است که در مقایسه با شیشه، کمتر است.
۲- نور ماورای بنفش را از خود عبور می دهد. این اشعه به ویژه در فصل تابستان باعث از بین رفتن پلاستیک و یک بار مصرف شدن آن می شود. همچنین باعث شکنندگی و تیرگی و در نهایت پارگی پلاستیک می شود. ماده جاذب اشعه ماورای بنفش باعث افزایش عمر پلاستیک می گردد (۳-۴ سال).
۳- در برابر اشعه مادون قرمز مانع ضعیفی است و بیش از ۵۰ درصد آن را از خود عبور می دهد. به کار بردن مواد نگهدارنده اشعه مادون قرمز (FR یا IR) در ساخت پلی اتیلن باعث نگهداری حدود نصف گرمای تابشی می شود. در شب های صاف و سرد این نوع پلاستیک ها باعث نگهداری ۲۵ درصد گرمای تابشی می شوند و در شب های ابری این رقم به ۱۵ درصد می رسد.
۴- پلی اتیلن نسبت به شیشه حرارت بیشتری را به داخل گلخانه منتقل می کند.
۵- هزینه اولیه آن کمتر از شیشه و قابل استفاده در اسکلت های موقت و دایمی است.
۶- در مقایسه با شیشه (۴۰-۶۰ سال) عمر کوتاهی دارد. عمر ورقه نازک پلی اتیلن با بالاترین کیفیت، مقاوم به نور ماورای بنفش و ضخامت ۱۵/۰ میلی متر، چهار سال است.
۷ – رطوبت داخل گلخانه با پوشش پلاستیک زیاد و میزان اکسیژن و دی اکسید کربن آن کمتر از گلخانه شیشه ای است. برخورد هوای گرم و مرطوب داخل گلخانه با پلی اتیلن سرد باعث تبدیل بخار آب روی سطح پلی اتیلن به قطرات آب می شود (میعان). چون سطح دافع آب است، قطرات آب به هم چسبیده و قطرات بزرگ تر تشکیل می دهند و روی گیاهان می افتند که باعث افزایش بیماری های قارچی می شود. با افزایش رطوبت خاک در اثر چکه کردن میزان اکسیژن خاک کم می شود. همچنین قرار گرفتن قطرات آب روی پلاستیک باعث کاهش عبور نور از پلاستیک (۵۰- ۲۵ درصد) و کاهش خروج اشعه مادون قرمز از گلخانه می شود. با روش های زیر می توان از تشکیل قطرات آب جلوگیری نمود:

  • هوادهی با استفاده از یک پنکه کوچک که مداوم کار می کند، یا یک پنکه بزرگتر که بر حسب نیاز کار می کند یا باز کردن ۲-۵ سانتی متر از پوشش دیوار جانبی گلخانه که در خلاف جهت باد قرار دارد، حتی اگر دمای هوای بیرون از گلخانه سردتر از داخل گلخانه باشد.
  • محلول پاشی سقف داخلی گلخانه با مواد پاک کننده باعث دفع سریع تر آب می شود و قطرات ریزتر و سریع تر جاری می شوند.
  • استفاده از پوشش پلاستیکی دو لایه

استفاده از پوشش پلاستیکی دو لایه باعث جلوگیری از تشکیل قطرات آب به علت عدم تماس مستقیم هوای گرم و مرطوب گلخانه با هوای سرد بیرون می شود و در نتیجه رطوبت نسبی کاهش می یابد. همچنین با جلوگیری از ورود هوای سرد و از دست رفتن اشعه مادون قرمز کمتر، هزینه حرارتی آن کمتر از شیشه است (۳۴-۴۶ درصد کاهش هزینه حرارتی و یک سوم صرفه جویی در مصرف سوخت). ضخامت لایه بیرونی ۶ میل (هر میل یک هزارم اینچ یا ۰۰۲۵/۰ سانتی متر  ۰۲۵/۰ میلی متر است) است که معادل ۱۵/۰ میلی متر یا ۱۵۰ میکرون (جهت کاهش اشعه ماورای بنفش) می باشد. ضخامت لایه درونی ۴-۶ میل و معادل ۱۵/۰- ۱/۰ میلی متر یا ۱۰۰-۱۵۰ میکرون است. (چون میزان اشعه ماورای بنفش در این محل کمتر است). فاصله بین دو لایه پلاستیک ۵/ ۲ سانتی متر (گاهی ۵-۵/۲ سانتی متر) است و با یک پنکه کوچک (کمپرسور هوا) تامین می شود. هوای تغذیه کننده کمپرسور باید سرد و از بیرون گلخانه تامین شود. به این منظور معمولا کمپرسور روی دیوار انتهایی گلخانه نصب و سوراخی در دیوار انتهایی متصل به کمپرسور ایجاد می شود تا هوای سرد وارد کمپرسور شود. اگر هوای گرم و مرطوب گلخانه مورد استفاده قرار گیرد، سرد شده و بخار آب بین دو لایه تبدیل به مایع خواهد شد. خاموش کردن کمپرسور در زمان بارش برف باعث چسبیدن دو لایه و از بین رفتن خاصیت عایقی هوای مرده می شود. در نتیجه گرما از پلاستیک عبور کرده و باعث ذوب شدن برف و از بین رفتن فشار حاصل از وزن برف روی سقف می شود. کاهش نور در اثر دو لایه شدن پوشش گلخانه توسط صرفه جویی در گرما جبران می شود. فاصله کم بین دو لایه ( ۲۵/ ۱ سانتی متر) باعث کاهش خاصیت عایقی و در صورت تماس کامل، این خاصیت کاملا از بین می رود. فاصله بین دو لایه بیش از ۱۰ سانتی متر باعث برقرار شدن جریان هوا در فاصله دو لایه و کاهش خاصیت عایقی می شود. بالا آمدن هوای گرم در بالای پوشش درونی و تماس با پوشش بیرونی باعث از دست رفتن گرما می شود.

در آمریکا پوشش دو لایه انواع پلاستیک سخت مانند آکریلیک، پلی کربنات، پلی وینیل کلراید( پی وی سی) و فیبرشیشه بیشتر از پلاستیک معمولی مورد استفاده قرار می گیرند. دیوارهای ابتدایی و انتهایی گلخانه می توانند با پلاستیک دو لایه که هوای بین آن ها به عنوان عایق عمل می کنند، پوشانده شوند. برخی گلخانه داران مواد عایق استاندارد با خاصیت انعکاسی در دیوار انتهایی یا دیوار شمالی گلخانه به کار می برند. این مواد ضمن حفظ گرمای گلخانه نور منعکس شده را به گیاهان منتقل می کنند و رشد گیاه یکنواخت می شود. در گلخانه های بزرگ با سقف پلی اتیلنی دو لایه، اکریلیک، پلی کربنات، پی وی سی یا فیبرشیشه برای پوشاندن دیوارهای جانبی و انتهایی مورد استفاده قرار می گیرند.

پلی وینیل فلوراید (PVF)

پلی وینیل فلوراید به دلیل عمر زیاد، به عنوان پوشش یا روکش محافظ روی صفحات فیبر شیشه به کار می رود. طول عمر آن ۱۰ سال یا بیشتر، گران تر از پلی اتیلن و مقاوم به ساییدگی و طوفان است. دماهای زیر صفر تا ۱۸۰ درجه سانتی گراد بالای صفر را تحمل می کند. اشعه ماورای  بنفش را عبور نمی دهد در نتیجه عمر آن بیشتر است. تدلار (Tedlar) یک نوع پلی وینیل فلوراید مشهور است. عمر آن حدود ۸ سال است که ۲-۳ سال بیشتر از پلی اتیلن با مواد نگهدارنده اشعه ماورای بنفش و ۲ سال بیشتر از پلی وینیل کلراید می باشد. انتقال نور از ورقه پلی وینیل فلوراید ۴ میلی (۱/۰ میلی متر) ۹۲ درصد است که بیشتر از شیشه (۹۰ درصد) است. مقاومت کششی پلی وینیل فلوراید با ضخامت۱/۰ میلی متر چهار برابر پلی اتیلن با ضخامت ۱۵/۰ میلی متر است.

فیبر شیشه یا فایبرگلاس مقاوم Fiberglass Reinforced Plastic) FRP (

ویژگی ها

  • صفحات محکم صاف یا موجدار با صمغ پلی استر است (انواع کنگره دار ۴۰-۳۰ درصد بیشتر از انواع صاف گرما نیاز دارد).
  • ۲۰- ۱۰ سال دوام دارد.
  •  سبک است و هر مترمربع آن ۴۰۰-۵۰۰ گرم وزن دارد (انواع با ضخامت ۰۹۶/۰ سانتی متر یا بیشتر مناسب گلخانه است).
  • ۹۰ – ۸۰ درصد شیشه نور را عبور می دهد. با کهنه شدن زرد شده و میزان عبور نور کاهش می یابد (در اثر شستشوهای مکرر و شرایط آب و هوایی فیبرهای آن ظاهر و از شفافیت آن کاسته می شود).
  •  آتشگیر است (پوشش فیبر شیشه گلخانه به ابعاد۳۰×۹ متر ۵ دقیقه بعد از اشتعال به طور کامل می سوزد).
  • گران تر از پلی اتیلن و ارزان تر از شیشه است.
  • آسان تر از شیشه خنک میشود.
  • رنگهای مختلف دارد، ولی تنها رنگ روشن مناسب پوشش گلخانه است.

مزایا

  • مقاوم تر به تگرگ و طوفان است (نسبت به شیشه).
  • باعث پخش یکنواخت نور به گیاهان شده و در نتیجه رشد بهتر گیاهان را تامین می کند (همانند شیشه مشجر). چون دارای فیبر است که نور را پخش می کند، در نتیجه شدت نور یکنواخت است و سایه کمتری در گلخانه ایجاد می شود.
  • به دمای ۳۸ درجه سانتی گراد زیر صفر مقاوم است. سایر پلاستیک ها در این دما شکسته می شوند.

معایب

  • در معرض ساییدگی و فرسودگی قرار دارد.
  • جمع شدن گرد و غبار و رشد جلبک ها باعث سیاه شدن و کاهش انتقال نور می شود (برای رفع این
  • مشکل با فرچه و سیم ظرفشویی آغشته به رزین آکریلیک آن را تمیز می کنند).
  • عمر کمتری نسبت به شیشه (نصف عمر شیشه) دارد. انواع دارای مواد نگهدارنده اشعه و ماورای بنفش (UV Stabilizer) عمر طولانی تری دارند. در صورت استفاده از نوار پلاستیک تدلر در قسمت بیرونی باعث عبور نور برای سالهای متمادی می شود. تدلر مانع اشعه ماورای بنفش است.
  • میله های سقف گلخانه با پوشش فیبرشیشه کمتر از گلخانه شیشه ای است. بنابراین سایه کمتری در گلخانه ایجاد می شود که ۱۰ درصد کاهش عبور نور را جبران می کند. انواع کنگره دار در پوشش گلخانه و انواع صاف برای بستن درهای انتهایی گلخانه پلی اتیلنی به کار میرود.

چون ورقه های فیبر شیشه بزرگتر از شیشه است، بنابراین محل های اتصال کمتری دارد و گرمای کمتری به هدر می رود. گلخانه با پوشش فیبرشیشه کنگره دار نسبت به انواع صاف به گرمای بیشتری نیاز دارد. یک گلخانه پوشیده با فیبرشیشه کنگره دار و بدون سیستم گرمایشی نسبت به پوشش فیبرشیشه صاف، خنک تر است.

مواد پوشش دهنده سخت

آکریلیک

(Acrilic , Plexiglass , Lucite , Exolite Polymethyl or PMMA Methacrylat)

ویژگیها

  • مقاومت آن به شرایط آب و هوایی بیشتر از شیشه است.
  •  با کهنه شدن زرد نمی شود.
  •  ۹۰ – ۹۲ درصد نور را عبور می دهد.
  • حفظ دمای آن ۲ برابر شیشه است (اشعه مادون قرمز بیشتری نسبت به PVC از خود عبور میدهد).
  • مقاوم به فشار، اما شکننده است.
  • گران تر از فیبر شیشه است.
  • انواع دو لایه عایق خوبی ایجاد می کند (مشکل تراکم رطوبت و ایجاد قطرات آب را ندارد).
  • قابل اشتعال است (همانند فیبر شیشه).
  • در اثر مواجه شدن با گرمای خورشید قابلیت انبساط آن بیشتر از PVC است، در نتیجه باید صفحات آن طوری نصب شوند تا در اثر تغییرات دما، کمینه نرم شدن را داشته باشند.

آکریلیک دولایه به اسامی تجارتیAcrylic و  Acrylic PolycarbonateAcrylic  در بازار موجود هستند . نوع اول در صفحات به عرض ۲/ ۱ متر و طولهای ۶/ ۴-۳-۳ / ۲ متر ساخته می شود. دو لایه با صفحاتی که ۱۵ میلی متر از هم فاصله دارند، جدا می شوند. وزن آکریلیک دو لایه۹/۴ کیلوگرم در متر مربع است. صفحات آکریلیک نوع اول در رنگ های بیرنگ، برنزه و دو نوع سفید شفاف ساخته می شوند. تنها انواع بیرنگ برای پوشش گلخانه به کار می روند. آکریلیک دولایه تقریبا ۸۲ درصد نوری که به آن برخورد می کند را از خود عبور می دهد و به راحتی می سوزد. آکریلیک نوع دوم برای پوشش های تجارتی غیر از گلخانه به کار می رود. ۷۳ درصد نوری که به آن می رسد از آن عبور می کند و قدرت آن کمتر از نوع اول است.

پلی کربنات (Polygal , Lexan , Cyroflex , Dynaglas)

ویژگی ها

  • از نظر حفظ گرما مانند آکریلیک است.
  • ۹۰ درصد نور را عبور می دهد.
  • تحمل فشار آن ۲۰۰ برابر شیشه است.
  • مقاومت گرمایی و الکتریکی آن بالا است.
  • در برابر اسیدهای معدنی و آلی رقیق، عوامل اکساینده و کاهنده، نمک های اسیدی و خنثی، روغن ها، چربیها، الکلها و هیدروکربن های الیفاتیک و حلقوی شوینده مقاوم است.
  • دارای مقاومت ضربه ای عالی در محدوده دمایی ۴۰- تا ۱۲۰ درجه سانتی گراد می باشد.
  • وزن آن یک ششم شیشه است.
  • چکه کردن آب در اثر تراکم رطوبت آن کم است.
  • قابل بریدن، اره کردن، سوراخ کردن و میخکاری است.
  • دارای ماده نگهدارنده اشعه ماورای بنفش و دوام آن زیاد است (برخی انواع تا ۱۰ سال دوام دارد)، اما با افزایش سن زرد رنگ می شود.
  • مقاوم به آتش است.
  • انواع دولایه عایق خوبی است و در مقایسه با شیشه تک لایه باعث ۵۰ درصد کاهش اتلاف گرما می شود.
  • ورق های پلی کربنات بنا به درخواست مشتری در رنگهای شفاف یا مات یا ورقهای ساده یا چند جداره تولید می شوند. در این بین از ورقه های شفاف چند جداره به عنوان پوشش گلخانه استفاده می شود. ورق های چند جداره در ابعاد زیر تولید می شوند:
  • ضخامت ۶-۴ میلی متر دو جداره
  • ضخامت ۸-۱۰ میلی متر دو جداره
  • ضخامت ۱۶ میلی متر سه جداره

بیشینه عرض ورقها ۱ / ۲ متر و طول آن به درخواست مشتری قابل تولید است. ورق با ضخامت ۸ میلی متر دو جداره و شفاف در پوشش گلخانه مورد استفاده قرار می گیرد.

کاورپک (Cover Pack)

در ایران به صورت طاقه تولید می شود و توسط اتحادیه گل و گیاه تهران مورد استفاده قرار گرفته است.

ویژگیها

  •  دو جداره است.
  •  دارای عرض قابل تنظیم از ۷۰ سانتی متر تا ۲ متر می باشد.
  • دارای قابلیت جوش حرارتی می باشد.
  •  دارای ۴ درصد ماده ضد اشعه ماورای بنفش است.
  •  رطوبت را نگه میدارد.
  •  دارای قابلیت ضربه پذیری است.
  •  ضد قارچ است.
  • دارای تضمین عمر مفید تا ۵ سال می باشد.
  • دارای تنوع رنگ است.
  • قابلیت تولید از ۲ تا ۱۰ میلی متر می باشد.

از کاورپک در بسته بندی، عایق رطوبتی، حرارتی و ساخت جعبه گل کاری استفاده میشود.

نصب پوشش گلخانه

نصب شیشه مشکل تر از سایر پوشش ها است، چون در مقابل ضربات احتمالی مقاوم نبوده و بهتر است قطعات شیشه کوچکتر در نظر گرفته شوند. به منظور جلوگیری از نفوذ سرما و آب به داخل گلخانه، باید شکاف ها کاملا مسدود گردند.
در گلخانه فیبرشیشه کنگره دار، شیار فیبر شیشه باید عمود بر سطح زمین باشد تا باعث هدایت بهتر نزولات آسمانی به طرف پایین باشد. در محل اتصال صفحه های فیبرشیشه به ویژه نوع کنگره دار، جهت مسدود کردن فاصله بین شیارها از اسفنج مخصوص استفاده میشود.
در گلخانه پلاستیکی باید پلاستیک نرم و یک تکه باشد تا از نفوذ آب و سرما به داخل گلخانه جلوگیری کند. در صورت زیاد بودن فاصله تیرهای فرعی در مورد نصب پوشش پلاستیکی (که حالت فرورفتگی در پلاستیک ایجاد می کنند)، باید تور سیمی روی اسکلت قرار داد و بعد اقدام به پهن کردن پلاستیک نمود. چون پلاستیک در اثر سرما منقبض و پاره و در اثر گرما منبسط و شل می شود، بهتر است نصب پلاستیک در زمان مناسب صورت گیرد که پلاستیک حالت طبیعی خود را داشته باشد (نه منبسط و نه منقبض)، بنابراین صبح و عصر زمان مناسب برای این کار می باشد. در گلخانه هایی که از سیم کشی طولی برای نگهداری پوشش پلاستیک استفاده می شود، بایستی دقت نمود سیم مورد استفاده در مقابل زنگ زدگی مقاوم باشد. اگر مقداری از سیم به مدت ۴۸ ساعت در آب نمک اشباع قرار داده شود و تغییر رنگ ندهد، برای استفاده در گلخانه مناسب است.
جهت دریافت مشاوره و خدمات رایگان با کارشناسان واحد کشاورزی شرکت نیلوفرپلاستیک در ارتباط باشید